Gặp người Bru–Vân Kiều giữa miền Tây Quảng Trị

Miền Tây Quảng Trị có những cung đường đưa bạn đi sâu vào núi rừng, qua những bản làng nằm nép bên dãy Trường Sơn. Trên đường đi, bạn có thể bắt gặp những ngôi nhà sàn gỗ thấp thoáng dưới tán cây, bên cạnh những con suối và những triền núi kéo dài về phía Tây.

Nhưng đã bao giờ bạn dừng lại lâu hơn một chút?

Bắt chuyện với một người Bru–Vân Kiều, ngồi xuống ăn một bữa cơm, nghe một điệu lý hay ở lại qua đêm trong một ngôi nhà sàn?

Những cuộc gặp như thế mở ra một miền Tây Quảng Trị khác. Món ăn, trang phục, âm nhạc và những câu chuyện được truyền qua nhiều thế hệ đều là một phần của vùng đất này.

Một bữa ăn mang hương vị núi rừng

Ẩm thực Bru–Vân Kiều không cầu kỳ. Nhiều món bắt đầu từ những nguyên liệu quen thuộc với cuộc sống vùng cao.

Xôi nếp rẫy, gà bản, heo nướng, ốc suối, rau rừng, măng hay bắp chuối rừng đều có thể xuất hiện trong những bữa ăn địa phương. Cách chế biến thường khá đơn giản để giữ lại hương vị của nguyên liệu.

Một món ăn thú vị khác là cheo cá mát. Cá mát được làm sạch, phơi hoặc hong cho khô rồi giã cùng muối, ớt và các loại gia vị. Người Vân Kiều thường dùng món này với xôi hoặc các món luộc như măng, thịt heo bản và gà.

Ngồi trước một mâm cơm như vậy, bạn có thể nhận ra những nguyên liệu rất quen thuộc của vùng núi. Có thứ đến từ nương rẫy, có thứ từ vườn nhà, có thứ gắn với sông suối và rừng.

Một bữa ăn vì thế cũng kể lại cách người Bru–Vân Kiều sử dụng những gì vùng đất mang đến cho cuộc sống hằng ngày.

Những hoa văn trên trang phục Bru–Vân Kiều

Trang phục truyền thống của người Bru–Vân Kiều mang những sắc màu quen thuộc của vùng núi, với chàm, đỏ và đen làm chủ đạo. Các hoa văn, hạt cườm và đồ trang sức tạo nên điểm nhấn riêng cho từng bộ trang phục.

Trang phục nữ thường gồm áo, váy quấn, khăn Đam đội đầu và khăn choàng chéo vai. Áo kết cườm, đồng tiền bạc, hạt mã não, vòng bạc và thắt lưng xích là những phụ kiện thường thấy trong trang phục truyền thống, đặc biệt vào các dịp quan trọng.

Ở nam giới, một chi tiết đặc biệt là chiếc khố.

Trước đây, khố được làm từ vỏ cây sui trong rừng Trường Sơn. Vỏ cây được ngâm nước, tước thành sợi rồi phơi khô. Sau đó, phụ nữ trong gia đình dệt thành vải, nhuộm đỏ và tạo viền đen.

Về sau, khi người dân trồng bông, trồng đay và tự kéo sợi dệt vải, chất liệu và kiểu dáng trang phục trở nên phong phú hơn.

Ngày nay, trang phục truyền thống chủ yếu được mặc trong các dịp quan trọng. Lễ trỉa lúa, mừng cơm mới, cưới hỏi, tang ma và ngày hội văn hóa cộng đồng. Trong sinh hoạt hằng ngày, dù trang phục hiện đại phổ biến hơn, một số người lớn tuổi vẫn mặc trang phục truyền thống khi ở nhà hoặc lên nương rẫy.

Từ màu sắc, chất liệu đến hoa văn, trang phục Bru–Vân Kiều lưu giữ những dấu ấn của đời sống và văn hóa cộng đồng qua thời gian.

Những âm thanh vẫn còn vang giữa bản làng

Có những nét văn hóa chỉ thật sự cảm nhận được khi bạn ở lại lâu hơn một chút.

Âm nhạc là một trong số đó.

Cồng chiêng, khèn bè và các nhạc cụ truyền thống vẫn được một số nghệ nhân Bru–Vân Kiều gìn giữ. Những làn điệu dân ca cũng được truyền lại cho thế hệ trẻ thông qua các hoạt động văn hóa tại địa phương.

Trong những dịp cộng đồng cùng tụ họp, âm nhạc xuất hiện cùng những câu chuyện, những điệu hát và những cuộc gặp gỡ.

Các lễ hội nông nghiệp như lễ mừng lúa mới gắn với mùa thu hoạch. Đây là dịp cộng đồng bày tỏ sự biết ơn sau một vụ mùa, đồng thời gặp gỡ và gắn kết các gia đình, dòng họ.

Với du khách, những âm thanh ấy có thể chỉ xuất hiện trong một buổi tối hoặc một lần ghé bản. Với cộng đồng, đó là những giá trị được tiếp tục truyền lại qua nhiều thế hệ.

Nép bên rừng nguyên sinh Động Châu – Khe Nước Trong

Ở phía Tây Quảng Trị, có những bản làng Bru–Vân Kiều nằm bên vùng rừng nguyên sinh Động Châu – Khe Nước Trong.

Có những nơi điện lưới chưa đến. Sóng điện thoại cũng có lúc biến mất khi bạn đi sâu hơn vào vùng núi. Những ngôi nhà sàn nằm giữa không gian xanh của rừng.

Cuộc sống ở đây có một nhịp riêng.

Khi du lịch bắt đầu đến với vùng đất này, bà con cũng mang những gì quen thuộc của mình đến gần hơn với du khách. Những ngôi nhà sàn trở thành homestay. Những món ăn địa phương xuất hiện trong bữa cơm của khách. Những câu hát giao duyên trở thành cách để chủ nhà và du khách làm quen với nhau.

Trong hành trình Vượt thác Dương Cầm – Chinh phục Thác Cổng Trời tại Khu DTTN Động Châu – Khe Nước Trong, bà con Bru–Vân Kiều cũng trực tiếp tham gia vào hoạt động du lịch.

Có người làm porter, đồng hành cùng khách trên cung đường. Có người chuẩn bị bữa ăn. Có người đón khách tại homestay.

Vì thế, ngay từ khi chuyến đi bắt đầu, bạn đã có cơ hội gặp những người đang sống tại vùng đất mình sắp khám phá.

Vượt Thác Dương Cầm – Chinh phục Thác cổng Trời

Bà con Bru–Vân Kiều và những câu chuyện về Hang Chà Lòi

Với những người sống quanh Chà Lòi, hang động này còn gắn với những câu chuyện được truyền lại trong cộng đồng.

Người Bru–Vân Kiều đã sống từ lâu quanh khu vực Hang Chà Lòi. Trong ký ức của bà con, Chà Lòi còn gắn với những năm tháng chiến tranh. Bên trong hang từng có những buổi văn nghệ phục vụ các chiến sĩ. Một sân khấu dã chiến đã từng hiện diện trong lòng hang. Giữa một thời kỳ mà cuộc sống của người dân và những người lính gắn chặt với núi rừng.

Ngày nay, những câu chuyện ấy trở thành một phần của hành trình khám phá Chà Lòi.

Trước khi đi sâu vào hang, chuyến đi ghé qua bản Còi Đá để gặp bà con Bru–Vân Kiều.

Ở đây, bạn có thể nghe thêm về cuộc sống quanh bản, về Chà Lòi và những câu chuyện đã được lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Một hang động có thể được nhìn bằng mắt. Nhưng câu chuyện về hang lại cần một người kể.

Và với Chà Lòi, những người sống quanh hang chính là những người đang giữ lại một phần ký ức của nơi này.

Khám phá Hang Chà Lòi 1 ngày

Đi qua những bản làng trên đường đến Pa Thiên – Voi Mẹp

Pa Thiên – Voi Mẹp nằm trong không gian miền núi phía Tây Quảng Trị. Nơi đó có những bản làng Bru–Vân Kiều nằm dưới chân những dãy núi.

Trước khi con đường trekking đưa bạn vào sâu trong rừng, vùng đất này đã có một đời sống của riêng mình. Những ngôi nhà, nương rẫy và bản làng xuất hiện giữa những khoảng xanh của Trường Sơn.

Đi sâu hơn, cảnh vật dần thưa dấu chân người. Đường mòn nhỏ lại, rừng trở nên dày hơn. Hành trình bắt đầu tập trung vào đôi chân của người trekking. Nhưng biết rằng phía dưới những dãy núi ấy là những bản làng. Nó đã tồn tại qua nhiều thế hệ khiến Pa Thiên – Voi Mẹp có một câu chuyện rộng hơn một cung đường chinh phục.

Bạn đang đi qua một vùng đất có người sinh sống, có những tập quán riêng và có một nền văn hóa vẫn hiện diện trong đời sống hôm nay.

Chinh phục Pa Thiên – Voi Mẹp: Hành trình chạm nóc Quảng Trị

Người Bru–Vân Kiều làm nên một phần ký ức về miền Tây Quảng Trị

Có những nơi bạn nhớ vì một cảnh đẹp. Có những nơi lại ở lại trong trí nhớ bởi một người bạn đã gặp trên đường.

Miền Tây Quảng Trị có thể bắt đầu với một cung đường vào rừng, một bữa cơm giữa bản, một câu chuyện về Hang Chà Lòi hay một đêm nghỉ trong nhà sàn. Những trải nghiệm ấy nối những điểm đến với nhau theo một cách rất tự nhiên.

Ở Động Châu – Khe Nước Trong, bà con đồng hành cùng du khách trên những hành trình vào rừng. Ở Còi Đá, những câu chuyện về Chà Lòi được tiếp tục kể lại. Dưới chân Pa Thiên – Voi Mẹp, những bản làng Bru–Vân Kiều tạo nên một phần không gian sống của miền núi phía Tây.

Và khi bạn rời khỏi vùng đất này, có thể thứ còn nhớ không phải là mình đã đi bao nhiêu kilomet hay đã chinh phục được bao nhiêu điểm cao.

Có thể đó là một bữa cơm.

Một câu hát.

Một bộ trang phục.

Hay câu chuyện của một người bạn đã gặp giữa miền núi.

Gặp người Bru–Vân Kiều có thể chỉ là một phần của chuyến đi. Nhưng đôi khi, chính phần đó lại khiến bạn nhớ lâu hơn về miền Tây Quảng Trị.

Khám phá miền Tây Quảng Trị cùng Netin Travel – và gặp gỡ những con người làm nên vùng đất này.